Thibor Pakh

Tibor Pákh (1924–2022) był węgierskim prawnikiem, tłumaczem i jednym z najbardziej niezłomnych przeciwników komunistycznego reżimu Jánosa Kádára. Uczestniczył w wydarzeniach rewolucji węgierskiej 1956 roku – 25 października został ranny podczas masakry demonstrantów na placu Kossutha w Budapeszcie. Za swoją działalność i sprzeciw wobec władz był później więziony, poddawany represjom i przymusowemu leczeniu psychiatrycznemu.

Szczególne miejsce w jego życiorysie zajmowała Polska, a zwłaszcza Podkowa Leśna. Pákh uważnie śledził rozwój polskiej opozycji demokratycznej. Kiedy z Radia Wolna Europa dowiedział się o głodówce prowadzonej w kościele św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej, postanowił osobiście przyłączyć się do protestu.

Głodówka trwała od 7 do 17 maja 1980 roku i była wyrazem solidarności z więzionymi działaczami opozycji, m.in. Mirosławem Chojeckim, oraz protestem przeciwko represjom władz PRL. Pákh przyjechał z Budapesztu do Podkowy Leśnej i 13 maja dołączył do protestujących jako jedyny uczestnik z Węgier. Pozostał w Podkowie do 15 maja. W głodówce uczestniczyli także znani przedstawiciele polskiej opozycji, m.in. Jacek Kuroń, Aleksander Hall, Tomasz Burek i Ryszard Krynicki.

Jego przyjazd miał wymiar symboliczny – był manifestacją polsko-węgierskiej solidarności środowisk sprzeciwiających się komunistycznym władzom. Ks. Leon Kantorski, ówczesny proboszcz parafii św. Krzysztofa, wspominał później, że Pákh mimo problemów z uzyskaniem paszportu i ryzyka związanego z podróżą potrafił pokonać przeszkody, aby przyjechać choć na dwa dni i „w imieniu Węgrów okazać solidarność z narodem polskim”.

Jego związki z Polską nie zakończyły się wraz z głodówką. Po wprowadzeniu stanu wojennego angażował się na Węgrzech w organizowanie pomocy dla Polaków, m.in. dla polskich dzieci. Źródła podkowiańskie wskazują, że działał w tym zakresie w latach 1980–1983.

Podkowa Leśna zachowała pamięć o jego postawie. 15 marca 1994 roku Rada Miasta nadała Tiborowi Páknowi tytuł Honorowego Obywatela Miasta-Ogrodu Podkowa Leśna za szczególną więź z Podkową Leśną i Polską. Uroczystość wręczenia tytułu odbyła się w Stawisku. Honorowym obywatelem został wówczas również Ákos Engelmayer – węgierski opozycjonista, a po 1989 roku pierwszy ambasador demokratycznych Węgier w Polsce.

Tibor Pákh pozostał symbolem polsko-węgierskiej solidarności i oporu wobec komunistycznego systemu. Zmarł 15 listopada 2022 roku w wieku 98 lat. W Podkowie Leśnej wspominany jest przede wszystkim jako uczestnik historycznej głodówki z maja 1980 roku i człowiek, który w trudnym czasie przyjechał z Węgier, aby osobiście zamanifestować solidarność z polską opozycją.
 
Odznaczony tytułem Honorowego Obywatela Miasta za szczególną więź z Podkową Leśną i Polską w latach stanu wojennego.

Uchwała nr 157/XLIV/94 Rady Miasta Podkowy Leśnej z 15 marca 1994 roku

„Dr Thibor Pakh, prawnik, uczestnik wielkiej głodówki w kościele św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej w 1980 roku. Był jakby pierwszym powiewem wolności i zwiastunem Solidarności. Wobec niesłychanych trudności paszportowych i niebezpieczeństw podróżowania w owych czasach, umiał pokonać te wszystkie przeszkody, by chociaż na dwa dni przyjechać do Podkowy Leśnej i w dniach 13-15 maja wziąć udział w Głodówce i w imieniu Węgrów okazać solidarność z narodem polskim.” – pisał ks. Leon Kantorski w uzasadnieniu wniosku zgłaszającego do tytułu Honorowego Obywatela Miasta .